Een lovers’ leap in Schotland en een zalm die de trap neemt.

Het is woensdag 18 oktober en we zijn nog steeds in Beauly. Vandaag hebben we de lovers’ leap gezien. Lovers’ leap betekent sprong van de geliefden en daarmee wordt de trek van de zalm bedoeld. Eens per jaar keert de zalm terug uit zee en gaat via de rivier naar z’n geboorteplaats om daar allerlei spannende dingen te doen die met nageslacht, jonge zalmpjes, paaien en zo te maken hebben. Om op die plaats te komen moeten er tegen de stroom in snelstromende rivieren en ook watervallen bedwongen worden. Dat is in Schotland te zien, vooral bij de Rogie Falls; watervallen in de rivier Black Water, hier een mijl of tien vandaan. Wij staan op onze camping aan de River Beauly en we staan versteld hoe snel het water hier stroomt. Je moet wel heel hard fietsen om de stroom bij te kunnen houden. Niet voor niets is op de camping een aantal visplaatsen ingericht, ook naast onze caravan.IMG_7762IMG_7763Naast de camping is over de River Beauly een brug gebouwd en het zal je niet verbazen dat de architect van deze brug weer Thomas Telford is, wiens naam we al eerder in verschillende verhalen voorbij hebben zien komen.SONY DSCEn dan gaan we naar de Rogie Falls. Vanaf een kleine parkeerplaats is het een kwartiertje lopen naar de rivier Black Water. Over de rivier is een loopbrug gespannen die vervaarlijk schommelt als je je maar even beweegt.SONY DSCVanaf de brug zijn aan beide zijden watervallen te zien en we zien al snel een zalm boven het water uitspringen. Dit zullen we later nog een paar maal zien, helaas te snel om op de gevoelige plaat vast te leggen. Daarvoor is onze plaat niet gevoelig genoeg.SONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCC.zoekt een plekje in de zon.SONY DSCSONY DSCSONY DSC‘s-Avonds luisteren we naar het prachtige Lovers’ Leap van Bela Fleck & the Flecktones, opgenomen tijdens een concert in the Quick en dan komen er vanzelf poëtische gevoelens op. Een gedicht vrij naar een gedicht van Christian Morgenstern is het resultaat.Schermafbeelding 2017-10-19 om 17.18.04Na het bezoek aan de watervallen bezochten we Dingwall.SONY DSCEn kochten heerlijk lamsvlees.SONY DSCNu (donderdag 19 oktober) zijn we in Blair Atholl, een kleine 100 mijl rijden van Beauly. Onderweg hebben we ontbeten langs een klein weggetje met een mooi uitzicht.SONY DSCHet is zo leuk om met deze caravan te reizen. We baren opzien met het klein formaat en de wat gekke vormgeving, maar kunnen ook vrijwel overal komen waar je met een grotere, vooral bredere caravan absoluut niet kunt komen. Ook campers die breder zijn dan 2.20 meter hebben veel moeite om de North Coast 500 te kunnen rijden. Wij zijn weliswaar bijna 10 meter lang, maar heel flexibel en hebben een breedte van 2 meter. We kunnen op heel veel plaatsen relatief makkelijk komen. En in noodgevallen kunnen we loskoppelen en de caravan-mover gebruiken. Maar dat is tot nu toe maar één keer gebeurd.SONY DSCSONY DSCWe staan nu op Blair Castle Caravan Park en het is hier onverwacht druk. Waarom weten we (nog) niet. Het is hier óók herfstvakantie. Wellicht is dat één van de redenen.SONY DSC Blair Atholl ligt in de Highland Perthshire. Blair Castle, de naam zegt het al, is een kasteel dat sinds negentien generaties bewoond wordt door de Stewarts en de Murrays of Atholl. De Duke of Blair Castle is de enige hertog in Engeland/Schotland die het recht heeft een eigen leger in stand te houden. Dit privé infanterie-regiment heeft de naam the Atholl Highlanders. Zij hebben in Blair Atholl een eigen kazerne.

 foto van de website van Blair Castle.


foto van de website van Blair Castle.

Ongeveer 14 jaar geleden waren we ook op deze camping. De reden was dat Jan Murray uit Zaltbommel – ja, de postbode! – ons vertelde dat zijn voorouders afkomstig waren van Blair Castle. We bezochten toen een pub waar ene John achter de bar stond. Nieuwsgierig als de Schotten zijn vroeg hij ons waar we vandaan kwamen. Ik zal nooit vergeten dat ik zei: “Holland, from Zaltbommel”, waarop hij zei “Ah, near Gameren”. We waren met stomheid geslagen, near Gameren, een gehuchtje vlak bij Zaltbommel met een paar honderd mensen. Iets later bleek dat hij een paar jaar daarvoor bij Van Tuyl in Gameren als paardentrainer in zijn manege had gewerkt en daardoor Zaltbommel redelijk kende. Die pub wilden we weer opzoeken. We wandelden vanaf de camping naar Blair Atholl …SONY DSC… en zagen een bord.SONY DSC Al snel kwamen er blijken van herkenning. We waren er destijds op een erg regenachtige dag en parkeerden de auto op een binnenplaats waar veel bierfusten stonden en we gingen door een soort achterdeurtje de pub binnen. En wat zagen we?SONY DSCSONY DSCNiets veranderd! Zelfs de waarschuwing dat er uitsluitend lege kegs (fusten) weg mochten hing er – w.s. in een andere lettertype – nog.SONY DSCBinnen de open haard met erboven een schilderij met Blair Castle als onderwerp. Er was niets veranderd in de afgelopen veertien jaar.SONY DSCOok nog hetzelfde gekeuvel om het hoekje en natuurlijk altijd over de honden.SONY DSCHadden we zo’n pub maar thuis vlak om de hoek en wat zien we dan als we teruglopen naar de camping? Da’s wat voor ons, een opblaasbare pub. Die nemen we mee!SONY DSCEen kleine tien mijl bij ons vandaan ligt Pitlochry en het dorpje is ondermeer bekend vanwege de zalmtrap bij de waterkrachtcentrale aan de River Tummel.SONY DSCAan de overkant is het bezoekerscentrum zichtbaar waar we na een wandeling koffie zullen drinken.SONY DSC Het is geweldig weer, een zonnetje en ± 18° C. Hoe werkt de zalmtrap? De zalmtrap bij deze waterkrachtcentrale werkt sinds (ons geboortejaar) 1952 en kent 34 treden in de vorm van een waterbak (inclusief drie zogenaamde rustbakken, die wat groter zijn) en is 310 meter lang (ruim zes maal de lengte van een Olympisch zwembad). ‘t Is maar een weet! Per trede/bak overwint de zalm een hoogteverschil van 45 centimeter. De zalmen doen dat via openingen onderin de bak. Het water stroomt door de bak met een snelheid van 2,86 meter per seconde en de koudbloedige zalm zwemt alleen door de bakken als de watertemperatuur 7° C. is. Een gemiddelde zalm doet er 12 uur over de ladder te ‘beklimmen’. Een elektronische teller telt het aantal zalmen dat een bepaalde bak passeert. Het telt niet alleen de zalm, maar ook het gewicht, de lengte en of de zalm stroomopwaarts of – afwaarts gaat. Als wij er zijn staat de teller op 4.092 zalmen die dit jaar seizoen zijn gepasseerd. Half jaren zeventig werden de meeste vissen geteld in een seizoen, nl. 17.000 zalmen. In totaal zijn in de historie van de trap ruim 250.000 zalmen de trap gepasseerd. Hieronder een schematische weergave van de trap.SONY DSCSONY DSCHier begint de trap die met een bocht onder de weg doorgaat en er dan zo uitziet.SONY DSCOver de River Tummel loopt een voetgangershangbrug die, zo is op een bordje te lezen,…SONY DSC… in 1913 is geopend.dag22 (6)Ook deze brug hangt vol met slotjes.SONY DSCWe laten er een paar zien.SONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCLangs de rivier de gebruikelijke waarschuwingsbordjes. Ook ter bescherming van de zalm. Het zal je gebeuren, kom je terug naar je geboorteplaats om lekker te paaien en dan is er een Schotse visser die zalm op z’n menu heeft staan.SONY DSCSONY DSCWe hebben vanaf het buitenterras van het bezoekerscentrum bij de centrale een mooi zicht op het woeste water. We kunnen elkaar door het lawaai van het water nauwelijks verstaan.SONY DSCOp onze gebakbordjes is een regenboog zichtbaar.SONY DSCIn de winkel van het centrum zijn hondenjasjes met Schotse ruit te koop.SONY DSCWe rijden een paar mijl door naar Moulin waar één van de kleinste bierbrouwerijen van Schotland gevestigd is. We hebben van die brouwerij gisteren in Blair Atholl een paar heerlijke cask-ale’s gedronken.SONY DSCSONY DSCSONY DSCBij de brouwerij een mooie bank.SONY DSCEn bij het tegenovergelegen hotel een spannende brandtrap.SONY DSCWe eten Shetland-mosselen in een 310 jaar oude Inn. Een indrukwekkend deurkozijn van glanzend zwartgeschilderde boomstammen.SONY DSCSONY DSCBinnen brandt de open haard …SONY DSC… en proeven we wederom het Moulinbrouwerij assortiment.SONY DSCGiel Beelen tapt een biertje voor ons.SONY DSCElk zichzelf respecterend dorp, ook al is het nog zo klein heeft een Hall waar gezamenlijk festiviteiten worden gehouden en waar ook de droeviger zaken een plaats hebben. Ook Moulin heeft zo’n Hall.SONY DSCEen een Koningin Elisabeth-boom, prachtig in herfsttooi.SONY DSCEn op de ronde boombank natuurlijk een bordje uit 1952, het begin van haar periode als Her Majesty en een koperen herdenkingsplaatje uit 2002; 50 jaar Queen!SONY DSCOp de begraafplaats twee stenen van de Crusaders uit het begin van de 12e eeuw. Op de rechter is goed de afbeelding van het zwaard te zien.SONY DSCEn tijdens een korte dorpswandeling een mooi uitzicht op de grazende schapen.SONY DSCIn Pitlochry is het in een etalage al volop kerst.SONY DSCEn in Blair Atholl bezoeken we een weinig indrukwekkende ‘working watermill’ waaraan een bakkerij is gekoppeld die op de waterkracht machines laat lopen.SONY DSCHet is zaterdag 21 oktober en het is miezerig weer. Het heeft de hele nacht hard geregend en de grond is doorweekt. We besluiten toch een dag langer op deze camping te blijven. Het is druk en we hebben gereserveerd tot morgen, maar vrezen de drukte van terugkerende Schotten na de herfstvakantie die hier morgen ten einde loopt. We kunnen een nacht langer blijven, maar moeten dan een plaatsje verhuizen, van 68 naar 69. Dat moet geen probleem zijn. Dat doen we morgen. We willen vandaag Balmoral Castle, het herfstpaleis van de Koninklijke familie gaan bekijken. Van binnen zal een probleem zijn, maar het landgoed is al voldoende. Het is ± 60 mijl rijden. We kiezen een mooie route uit, hoewel er niet zo veel te kiezen valt. Er zijn in dit deel van Schotland, het Cairngorms National Park, waar wij tijdelijk verblijven en waarin ook het plaatsje Crathie ligt; het plaatsje waar Balmoral Castle is gevestigd, weinig wegen. We rijden langs een prachtige route richting Breamar en daarna Crathie. Een bord waarschuwt ons voor de lammeren. Men zegt hier altijd lambs en nooit sheep, terwijl de lambs er toch echt als volwassen sheep uitzien.SONY DSCWe hebben eerder een telefooncel laten zien die in gebruik was als eerste hulppost inclusief defibrillator. Nu zien we een ex-telefooncel in een klein gehucht in gebruik als bibliotheek.SONY DSCSONY DSCSONY DSCEn dan komen we bij het koninklijk paleis Balmoral Castle waar niets te doen is. Alles zit potdicht en we kunnen zelfs geen viooltje of heester of geranium bewonderen, alleen het toegangshek waarachter Queen Elizabeth al wel de Koninklijke Container heeft buiten gezet.SONY DSCEen kleine teleurstelling, maar we denken aan de pubs die op ons wachten …SONY DSC… en spoeden ons door de voortdurende regen richting Blair Atholl om daar de uit 1830 daterende pub met een bezoek te vereren. We worden welkom geheten, drinken witte wijn en Old Remedial ale en bestellen een sharing plank.IMG_7771 Bitterballen hebben ze hier niet, maar dit is ook heerlijk: warm gerookte zalm met citroen, knoflookmayo en heerlijke lichte mosterd, salade, gefrituurde gamba’s met staartje, Black Pudding en een heerlijke supergrote haggisbonbon. Alles met batter; het Engelse frituurbeslag, wel een beetje jammer, maar ‘s lands wijs, ‘s lands eer. Vol plannen voor morgen keren we na wat drankjes en de plank in onze maag weer naar de camping alwaar ons het acht-uurjournaal en het bed wacht.

Morgen even van pitch verhuizen, de was weer eens doen, foto’s van de prachtige herfst maken en de tuinen van Blair Castle bewonderen en vooral kijken of de kast van de tuinman er nog staat. De kast van de tuinman? Ja, die hopen we morgen nog eens te zien en dan maken we foto’s zodat jullie ‘m ook kunnen bewonderen. Een schoonheidskast vol techniek en humor. Heb ik jullie al nieuwsgierig gemaakt !??!ontspanning

Vanmorgen na de was en de verhuizing van plaats 68 naar 69 zijn we naar Blair Castle gewandeld. We troffen het met het weer, een kleine regenbui tussendoor, maar daar zijn we op ingesteld. SONY DSCDoor dit hek gaan we Hercules Gardens in. De tuinen zijn verdeeld in de genoemde Gardens, een bos; Diana’s Grove, een kerkruïne en begraafplaats en wat commerciëlere zaken als kindertuin, ponypark, hertenwei e.d. Wij hebben het gehouden bij Hercules Gardens en de ruïne.SONY DSCIn een schuurtje een model van een zalm met de exacte lengte zoals die ooit door één van de Dukes is gevangen (zegt ‘ie!)SONY DSCSONY DSCSONY DSCEn dan de kast van de tuinman. We hebben ‘m gevonden, in hetzelfde expositieschuurtje, maar het is helemaal geen kast van de tuinman, ‘t is een kunstwerk, gemaakt door (de inmiddels  september 2004 overleden) Martin Rayner. Hij heeft in het kader van de expositie ‘Artis in Industry’  in 1987 negen maanden aan dit werk gewerkt en heeft verschillende figuren in bepaalde functies, werkzaam op het landgoed, geportretteerd. De mannen in uniform zijn sommigen van de hertog’s privéleger, de Atholl Highlanders. Niks geen tuinman dus, maar gewoon een prachtig beeld.SONY DSCHieronder wat fragmenten van het beeld waarvan sommige delen als luikje geopend kunnen worden.SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC

En nog een paar fragmenten.SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC

SONY DSCWe wandelen nog wat in de tuin en bezoeken het beeld waarnaar de tuinen zijn genoemd, het beeld van Hercules. De man hangt een beetje lusteloos op een steen of zo, maar als we de beschrijving goed lezen is er heel wat anders aan de hand.SONY DSCJames Murray, de tweede Duke van Atholl, plaatste in 1743 dit beeld van Hercules op het hoogste punt van de Hercules Walk en zodanig dat hij het vanuit zijn kasteel kon zien. Het beeld kostte £ 25 en was door John Cheere, niet te verwarren met John Cleese, gekopieerd naar een Romeins origineel van het Pallazzo Farnese. Hercules is afgebeeld, rustend na zijn werkzaamheden, met de huid van de Nemean Lion gedrapeerd over ‘his club’ waarmee hij zojuist de leeuw heeft gedood. Hoezo lusteloos hangen!? We wandelen langs mooie uitzichten naar het kasteel waar we koffie drinken.SONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCWe drinken koffie in het kasteel en als we buiten komen staat een Atholl Highlander z’n uiterste best te doen en pijpt er wat vrolijke melodieën uit.SONY DSCSONY DSCM’n uitbundig applaus wordt niet gewaardeerd en uren later fluiten we nog steeds Amazing Grace en met dat ‘Waarheen, waartoe, waarvoor, met wie en wanneer’ wandelen we nog even naar de ruïne van Kirk’s Church. Hier zijn de meeste Dukes begraven, sommigen op de begraafplaats en sommigen in de kerk.SONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCIn de kerk rechts ligt de 6th Duke of Atholl in een grafkelder en hij heeft een wat sinister kamertje tot zijn beschikking waar de druppels voortdurend door het plafond naar beneden vallen. Wel heel mooie gewelven.SONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCSONY DSCMaar wie ligt ook in de grafkelder bij de 6th Duke: John Graham of Claverhouse oftewel Viscount Dundee oftewel Bonnie Dundee, die we eerder in verschillende veldslagen zijn tegengekomen.SONY DSC

SONY DSC Onder deze stalen luiken moeten ze liggen. Wat zou ik daar graag even willen kijken, maar ‘de plicht roept’, zegt C., er moet gewandeld worden.SONY DSCNog een kijkje door een zijraam en we verlaten de kerk.SONY DSCSONY DSCSONY DSCEen handig trapje om over een hek te klimmen, maar waarom zou je die moeite doen als je …SONY DSC… een meter naar links er gewoon langs kunt lopen?

Een paar regendruppels, behoorlijk wat zon, we lopen terug naar de camping …SONY DSCSONY DSC… drinken in de caravan een bescheiden glaasje bier en gaan nog even de Indian Summer in Schotland zoeken.SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSC SONY DSCDie vervelende balk op de foto? Dat is de brug waarop we staan als we deze foto’s nemen.

Nog acht dagen en dan zit onze reis erop. Op 31 oktober worden we om 17.00 uur geacht op de boot van NewCastle naar IJmuiden te verschijnen. Vandaag hebben we aan boord een tafel geboekt zodat we niet hoeven te wachten op een tafeltje. Heerlijk luxe. We hebben net in ons caravannetje gegeten. Lam, sla en rijst met een fijn glas rode wijn. Maandagmorgen vertrekken we richting Edinburgh waar we een paar dagen op een camping in Newtongrange zullen verblijven. Onze Nespresso-koffie is op en in Edinburgh is aan de Multrees Walk 25 een Nespresso-shop. Heerlijk. Maar nu publiceren en op naar één van de twee laatste afleveringen van dit reisfeuilleton! Tot dan.

Mijn locatie Blair Atholl, Scotland, United Kingdom.

5 reacties op “Een lovers’ leap in Schotland en een zalm die de trap neemt.

  1. Leuk verhaal over de zalm. Zeer leerzaam! Die bibliotheek vind ik GEWELDIG! Je kan er alleen niet op je gemak een boek lezen, dat is nou jammer.
    Nog even genieten nu het einde van deze bijzondere reis in zicht is. Ik zal de verhalen en foto’s nog gaan missen.
    Tot gauw.

  2. Hi lieve reizigers wat een prachtige foto’s weer ,nog bedankt voor de mooie kaart,trouwens die watervallen waren prachtig ,maar ik zou het wel eng vinden om over zo,n wankele brug te gaan .geniet van jullie laatste dagen van de reis .groetjes van mienbrien

  3. Hallo lieve reizigers. Is het mogelijk om het volgende verhaal naar dit adres te mailen? Gr. Jozef Frederieke

  4. Leuk, die foto’s van de zalmtrap. Wij waren ergen eind tachtiger jaren ook in Pitlochry en hebben hem toen uitgebreid bekeken. Toen trouwens ook naar de Highland games daar geweest en de Ben-y-Vrackie (of zoiets) beklommen. Trouwens toen ook in Blair Castle geweest en in de gietende regen in de auto zitten lezen op iets wat the queens viewing point heette, maar waar vanwege de regen niks te zien was. Geniet van Edinburgh.

  5. Dat wordt een dik fotoboek. Vraag: hoeveel biervariëteiten heb je tot dusver gedurende jullie buitengewoon interessante reis geproefd?

Reacties zijn gesloten.